Je bladert al weken door Pinterest en kijkt naar keukens op Instagram. In veel keukens staat hetzelfde element centraal: een groot eiland. Soms wordt daarop gekookt, soms zit er een spoelbak in en soms dient het vooral als werkblad en opbergruimte. Toch wordt al snel alles een kookeiland genoemd. Technisch gezien is dat niet helemaal juist.

Keukeneiland is de verzamelnaam. Pas wanneer er daadwerkelijk een kookplaat in zit, spreken we van een kookeiland. Een eiland met alleen een spoelbak is bijvoorbeeld een spoeleiland en een eiland dat vooral extra werkruimte biedt een werkeiland.

Maar past zo'n keukeneiland wel in jouw keuken? En wanneer is maatwerk de extra investering waard?

In dit artikel nemen we de verschillende soorten keukeneilanden, geschikte afmetingen, voor- en nadelen, aandachtspunten en materiaalkeuzes met je door. Het belangrijkste om vooraf te weten: houd minimaal 90 centimeter vrije loopruimte rondom het eiland aan. Heb je voldoende ruimte, dan werkt 100 tot 120 centimeter een stuk prettiger. Daarnaast bepalen de functie van het eiland en de beschikbare ruimte voor een groot deel welke indeling geschikt is.

Foto: Keuken in gemeente De Fryske Marren

Wat is een keukeneiland op maat en welke soorten bestaan er?

Een keukeneiland op maat is een vrijstaand element in de keuken dat volledig wordt afgestemd op de ruimte en jouw wensen. Afhankelijk van de functie kan het eiland worden ingericht als kookeiland, spoeleiland, werkeiland of een combinatie daarvan.

Bij een standaardkeuken ben je vaak gebonden aan vaste kastmaten en indelingen. Met maatwerk heb je veel meer vrijheid in lengte, diepte, kastindeling, materialen en detaillering. Daardoor hoeft het eiland zich niet aan standaardmaten van bijvoorbeeld 60 of 90 centimeter te houden.

Vast keukeneiland op maat

Een vast keukeneiland staat los in de ruimte en is meestal vanaf meerdere kanten bereikbaar. Het kan worden ingericht met kastruimte, lades, apparatuur, een spoelbak, een kookplaat of een combinatie hiervan.

Kookeiland op maat

Bij een kookeiland zit de kookplaat daadwerkelijk in het eiland. Hierdoor kook je meer richting de rest van de ruimte in plaats van met je gezicht naar een wand. Wel moet vooraf goed worden gekeken naar elektra en de manier van afzuigen.

Spoeleiland op maat

Bij een spoeleiland bevindt de spoelbak zich in het eiland, terwijl de kookplaat bijvoorbeeld tegen de wand blijft. Hiervoor zijn water en afvoer nodig, maar je hoeft geen afzuiging boven of in het eiland te verwerken.

Werkeiland op maat

Een werkeiland biedt extra werkblad en opbergruimte zonder kookplaat of spoelbak. Daardoor zijn er minder technische aansluitingen nodig en heb je veel vrijheid in de plaatsing en indeling.

Verrijdbaar keukenelement

Een mobiel of verrijdbaar element kan handig zijn wanneer je extra werkruimte wilt, maar het meubel ook wilt kunnen verplaatsen. Omdat elektra, water, afvoer en afzuiging niet eenvoudig meebewegen, wordt zo'n element meestal gebruikt als extra werkblad of opbergmeubel en minder vaak als echt kookeiland.

Schiereiland op maat

Een schiereiland staat niet volledig vrij, maar sluit aan op een wand of op een bestaande keukenopstelling. Je krijgt zo veel eigenschappen van een vrijstaand eiland, terwijl er minder vloeroppervlak nodig is. Dat kan vooral in een smallere of langwerpige keuken interessant zijn.

Keukeneiland op maat met bar of zitgedeelte

Een zitgedeelte kan aan vrijwel ieder type keukeneiland worden toegevoegd. Bij maatwerk bepaal je zelf op welke hoogte dit wordt uitgevoerd.

Tegenwoordig wordt vaak gekozen om werkblad en zitgedeelte op één niveau te houden. Zo blijft het volledige blad bruikbaar wanneer er niemand zit en kunnen passende lage barkrukken worden gebruikt. Een verhoogde bar van ongeveer 100 tot 110 centimeter is ook mogelijk.

Een lager zitgedeelte op tafelhoogte komt minder vaak voor, maar kan juist gewenst zijn wanneer iemand liever op een normale stoel zit of wanneer rekening moet worden gehouden met bijvoorbeeld een rolstoel.

De hoogte van het werkblad stemmen we af op de gebruiker. Waar vroeger ongeveer 90 centimeter veel voorkwam, liggen werkbladen tegenwoordig vaak hoger. Bij Handig in Hout rekenen we doorgaans met ongeveer 96 centimeter als uitgangspunt, waarna we kijken naar de lengte en wensen van de klant.

Foto: Keuken in appartement in Leeuwarden

Wat zijn de ideale afmetingen van een keukeneiland op maat?

De afmetingen van een keukeneiland hangen af van de beschikbare ruimte, de gewenste functies en de indeling van de kasten.

Bij standaardkeukens wordt veel gewerkt met kastmaten van bijvoorbeeld 60 of 90 centimeter. Daardoor ontstaan automatisch bepaalde lengtes. Een eiland van slechts 120 centimeter is in de praktijk vrij klein en zie je vooral terug bij een compact werk- of opbergelement.

Veel keukeneilanden beginnen rond 180 tot 200 centimeter lengte en kunnen oplopen tot ongeveer 300 centimeter. Ook de maat van het werkblad speelt hierbij een rol. Veel bladen worden niet uit één stuk geleverd wanneer de lengte daar ruim boven komt.

Qua diepte kom je vaak uit op ongeveer 100 tot 120 centimeter. Bij een eiland met aan beide zijden diepe kasten kan 120 centimeter bijvoorbeeld heel vanzelfsprekend zijn.

Bij maatwerk zijn deze afmetingen geen vaste regels. Juist doordat kasten en onderdelen op maat kunnen worden gemaakt, kunnen we een eiland beter aanpassen aan de beschikbare ruimte.

Past een keukeneiland ook in een kleine of smalle keuken?

Dat kan, maar de loopruimte moet voldoende blijven.

Houd minimaal 90 centimeter vrije ruimte rondom het eiland aan. Dat is vooral een ondergrens wanneer er weinig ruimte beschikbaar is. Met 100 tot 120 centimeter kun je prettiger bewegen en met meerdere mensen tegelijk in de keuken werken.

Liggen twee werkzones tegenover elkaar, dan is 120 centimeter of meer vaak fijner. Denk bijvoorbeeld aan een vaatwasser die openstaat. Met te weinig tussenruimte kun je er dan nauwelijks meer langs.

Is er onvoldoende ruimte voor een volledig vrijstaand eiland? Dan kan een schiereiland een alternatief zijn.

Waarom kiezen voor maatwerk?

Een maatwerk keukeneiland gaat verder dan een standaardkast die een paar centimeter smaller of breder wordt gemaakt.

We kunnen de volledige indeling aanpassen aan de manier waarop je de keuken gebruikt. Denk aan lades op specifieke plekken, geïntegreerde apparatuur, extra diepe kasten, een zitgedeelte, bijzondere vormen of een combinatie van koken, spoelen en werken.

Ook in materiaal en afwerking heb je meer vrijheid. Zo kan het eiland aansluiten bij de architectuur van de woning en bij andere maatwerkonderdelen in het interieur. Wil je werken met bijzondere houtsoorten, biobased materialen of een oplossing die binnen standaard keukenmaten simpelweg niet bestaat? Dan biedt maatwerk veel meer mogelijkheden.

Keukeneiland op maat: voordelen versus nadelen

Een keukeneiland kan veel toevoegen aan de keuken, maar vraagt ook om voldoende ruimte en een goede voorbereiding.

 

Aandachtspunten: afzuiging, verlichting, stopcontacten en zitplaatsen

Naast afmetingen en materiaal zijn er een paar technische en functionele keuzes die je het liefst vroeg in het ontwerp maakt.

Aansluitingen

Komt er een kookplaat of spoelbak in het eiland? Dan zijn elektra, water en eventueel afvoer nodig. Bij inductie kan ook een zwaardere stroomaansluiting nodig zijn. Deze voorzieningen moeten op de juiste plek uit de vloer of constructie komen.

Afzuiging

Bij een kookeiland zijn tegenwoordig verschillende oplossingen mogelijk. Een losse eilandafzuigkap boven het werkblad wordt minder vaak toegepast. Wij kiezen bijvoorbeeld regelmatig voor een koof met daarin een plafondunit. Ook kookplaten met geïntegreerde afzuiging naar beneden worden veel gebruikt. Welke oplossing geschikt is, hangt af van de keuken, het ontwerp en de technische mogelijkheden.

Er komen daarnaast steeds meer systemen waarbij de kooktechniek grotendeels in of onder het werkblad wordt weggewerkt, zoals invisible cooking. Als de kookzone niet wordt gebruikt, blijft daardoor een groot deel van het blad beschikbaar als werkoppervlak.

Verlichting

Boven een keukeneiland draait verlichting niet alleen om de hoogte van de lamp. Vooral de plaatsing is belangrijk. Goede taakverlichting voorkomt hinderlijke schaduwen tijdens het snijden en koken. Hanglampen hangen bij voorkeur niet te laag boven een werkzone. Ongeveer 75 centimeter boven het blad is een bruikbaar minimum, maar de geschikte hoogte hangt af van het type lamp en de gebruiker.

Omdat een eiland vaak midden in de leefruimte staat, speelt ook sfeerverlichting een rol. 's Avonds wil je niet altijd fel werklicht boven de keuken hebben. Een combinatie van werk- en sfeerverlichting geeft daarom meer mogelijkheden.

Zitplaatsen

Bepaal vooraf hoeveel mensen aan het eiland moeten kunnen zitten en op welke hoogte. Een zitgedeelte op dezelfde hoogte als het werkblad vraagt andere krukken dan een verhoogde bar of een verlaagd tafelgedeelte.

Stopcontacten en budget

Denk ook aan stopcontacten voor kleine keukenapparaten, een laptop of oplader. Houd bij het budget niet alleen rekening met kasten en werkblad, maar ook met leidingwerk, elektra, afzuiging, montage en eventuele aanpassingen aan de vloer.

Foto: Maatwerk keuken in Oudemirdum

Welk materiaal past bij jouw keukeneiland op maat?

Bij een kookeiland op maat bepaal jij zelf het materiaal, in tegenstelling tot de beperkte opties van een standaardmodel.

Composiet

Composiet is populair voor keukenbladen vanwege de lange levensduur en de ruime keuze in kleuren en structuren. De eigenschappen verschillen per merk, kleur en uitvoering. Het materiaal is niet volledig ongevoelig voor krassen of vlekken. Vooral bij lichte en donkere kleuren kunnen gebruikssporen sneller zichtbaar worden. Een voordeel van veel composietbladen is dat het materiaal door de volledige dikte heen dezelfde basis heeft. Daardoor kunnen lichte beschadigingen en gebruikssporen vaak worden bijgewerkt of opnieuw behandeld. Pas wel op met hete pannen op een erg koud werkblad. Deze kunnen blijvende schade veroorzaken zoals kringen die je niet kunt wegpoetsen of grote scheuren en/of barsten.

Een richtprijs ligt rond €700 tot €900 per m² exclusief bewerkingen en montage, maar de uiteindelijke prijs hangt sterk af van merk, uitvoering en afwerking. Uitsparingen, randafwerking, dikte en montage hebben veel invloed op het totaalbedrag.

Keramiek

Keramiek is goed bestand tegen krassen en vlekken en is daardoor populair in keukens die intensief worden gebruikt. Een nadeel is dat het kan beschadigen wanneer er iets hards tegenaan valt en kan afbreken.

Repareren is bovendien lastiger, omdat de zichtbare structuur vaak in de toplaag zit en het materiaal niet volledig door en door dezelfde uitstraling heeft. Ook hierbij verschillen eigenschappen per merk en uitvoering.

Dekton

Dekton wordt vaak gekozen vanwege de sterke eigenschappen en kan tegen intensief dagelijks gebruik. Maar ook dit materiaal is niet onverwoestbaar. De eigenschappen, afwerking en gevoeligheid voor beschadigingen hangen mede af van het gekozen product.

RVS

Roestvrij staal is hygiënisch en goed bestand tegen warmte en vocht. Niet voor niets wordt het veel gebruikt in professionele keukens. Krassen worden wel relatief snel zichtbaar en de uitstraling past niet in iedere woning.

In particuliere maatwerkkeukens gebruiken wij RVS minder vaak, al zien we de belangstelling ervoor weer toenemen.

Houten werkblad

Een houten werkblad geeft een warme uitstraling, maar vraagt meer aandacht dan veel andere materialen. Hout werkt, is gevoelig voor krassen en vlekken en moet goed worden beschermd en onderhouden tegen langdurige vochtbelasting.

Hout en veel water blijven een lastige combinatie. Bij onvoldoende onderhoud kan vocht schade veroorzaken en kunnen onder bepaalde omstandigheden schimmels ontstaan.

Daarom raden we hout niet voor iedere situatie als werkblad aan. Waar het wél wordt toegepast, zijn goed onderhoud en zorgvuldig schoonmaken belangrijk.

Is een keukeneiland op maat iets voor jouw keuken?

Een keukeneiland kan extra werkruimte, opbergruimte en zitplaatsen toevoegen en maakt het mogelijk om koken, spoelen en werken op één centrale plek samen te brengen.

De beschikbare ruimte blijft daarbij bepalend. Rondom het eiland wil je minimaal 90 centimeter vrijhouden en liever 100 tot 120 centimeter wanneer de ruimte dat toelaat. Daarna kun je kijken welke functie bij jouw manier van koken en leven past.

Met maatwerk ben je daarbij niet gebonden aan vaste kastmaten of standaardindelingen. Van een compact werkeiland tot een groot kook- en spoeleiland met geïntegreerde apparatuur: de afmetingen, materialen en detaillering kunnen worden afgestemd op de woning en het dagelijks gebruik.